Over mindfulness

Een dialoog aangaan, zonder oordeel? Erik interviewt Gϋldane over de 8-weekse aandachttraining en legt vast hoe zij mindfulness ervaart.

‘Hoi Gϋldane, je hebt mij gevraagd je te interviewen -toe maar!- maar eh.: Waarvoor eigenlijk?’

‘Nou, ik wil graag uitleggen wat mindfulness is, maar het laat zich niet in een definitie vastleggen, dus leek dit me een aardige manier.’

‘Goed, lijkt me leuk, dan moeten we jou en de training maar eens binnenstebuiten keren. Wat doe je precies?’

‘De training is een achtweekse aandachttraining, waarbij je onder andere leert  op te merken waar je aandacht is, maar ook je aandacht te brengen naar het denken, voelen en lichaam. Deze vervolgens waar te nemen en los te koppelen van je zijn.’

‘Waarom zou je dat eigenlijk doen, wat levert dat op?’

 ‘Op het moment dat je in een gedachte zit of schiet ben je niet in het moment aanwezig.

 Bijvoorbeeld als ik in een mooie herinnering zit of in een toekomstig beeld, ben ik niet in het nu.’

Is dat erg? Waarom zou je in het nu moeten zijn?’

Nou, het is vooral interessant. Als je bedenkt dat je hier mag zijn en je neigt ernaar om niet aanwezig te zijn, omdat je veel in het hoofd zit dan mis je een groot deel van het leven. Merk je echter dat je in het hoofd zit, ben je in het moment en kun je opmerken dat er een gedachte is en vervolgens dat deze je onrustig maakt. Het opmerken brengt je dus al in het moment. Dat is het interessante. Als je niet merkt dat er onrust is, maar de signalen wel aanwezig zijn. Bijvoorbeeld zo’n dag dat je merkt dat je alles uit je handen laat vallen of dat je merkt dat je dingen niet kunt vinden, terwijl je ze even daarvoor nog in je handen had. Dat zijn momenten, waarin we wel herkennen dat het zo een dag is, maar het niet als een signaal zien om naar onszelf te luisteren. We berusten erin maar dat is een passieve houding. Acceptatie van de situatie is dat niet. Het nodigt uit tot onderzoek van wat is, met een vriendelijke niet-oordelende open houding. 

‘Eigenlijk ben je dan continu op de vlucht?’

‘Dat klopt niet helemaal, want het mooie is dat we vaak zien dat er iets speelt. Op dat moment zijn we aanwezig. Daarna verdwijnt het op de achtergrond of we gaan met het denken onderzoeken wat eraan de hand is en komen of met een rationele oplossing, die vaak niet werkt en we zoeken weer een andere oplossing. Zo blijven we in het hoofd, terwijl je soms in het lichaam en soms bij de emoties gewoon kunt zijn met wat er is. We zijn zo oplossingsgericht, terwijl we ook kunnen accepteren zonder te willen oplossen. Zo stap je uit de vlucht in het leven.

Laten we even een adempauze inlassen om het te ervaren.

Ga staan (of zitten op een stoel). Neem een rechte houding aan, waarbij de rug, nek en hoofd een rechte lijn vormen. Je stapt zo uit de automatische piloot en je opent de borst om vrij te ademen. Zorg dat je voeten (en/of zitvlak) contact maken met de vloer. Doe wat mogelijk is voor jou op dit moment. Er is geen goed of fout. Sluit de ogen als dit prettig voelt.

Adem in en merk waar de adem naartoe gaat. Je hoeft de adem niet te veranderen. Volg de adem bij een in- en uitademing. Doe dit vervolgens 7 keer. Je kunt nu de ogen openen. Hoe was de ervaring? Wat voelde je?’

‘Het was een bijzonder intermezzo. Alsof er even op een pauzeknopje gedrukt wordt. Mijn gedachten dwaalden wel af naar welke volgende vraag ik zou stellen.’

‘Zo zie je maar. Er gebeurden meerdere dingen in zo’n korte oefening en het is heel gewoon dat er gedachten komen. Mensen hebben per dag zo’n 40.000 gedachten, dan is het soms moeilijk om ruimte te geven aan wat er op dit moment is. Wat misschien nog goed is om te noemen is dat 70% van onze gedachten negatief geladen is. Dat heeft ook weer invloed op onze gemoedstoestand. Vaak hebben we dit niet in de gaten, maar je kunt het wel opmerken. Let maar eens op je reacties naar jezelf en anderen.’

Er bestaat de kans dat je “wordt geleefd”?’

 “Als je aandacht volledig wordt opgeëist door een situatie … dan word jij dus volledig opgeslokt door je denken.”

“Wat merkte jij daarvan?”

Zelf had ik steeds het gevoel dat ik ergens wilde komen, ik was steeds onderweg. Alsof ik het gevoel had, ik ben er bijna. Dat was een illusie, iets waar ik steeds naartoe aan het leven was- zoals het toeleven naar een vakantie – Op een gegeven moment was het leuke niet leuk meer, omdat er te veel op de agenda staat/stond.

 Nu -met mindfulness- ben ik steeds vaker aanwezig. Daarmee bedoel ik dat ik ook opmerk wanneer ik dat niet ben en dat is nog relatief vaak. Ik voel een keuzevrijheid waar ik die vroeger niet voelde. Sommige mensen zeggen van dagdromen te houden of een dagdromer te zijn. Het klinkt aanlokkelijk, maar houdt je weg bij het heden.

Laatst hoorde ik iemand zeggen: “ja maar, had je een keuze dan?” en ik besefte dat je altijd een keuze hebt, maar de gedachte aan eventuele gevolgen geven de indruk dat je er geen hebt.’

‘Eigenlijk zeg je, je hebt een soort keuzevrijheid teruggekregen.’

‘Ja, zeg maar vrijheid, meer een soort energie, het herkennen en doorbreken van patronen.’

‘Het herkennen van patronen?’

Ja, doordat je bezig gaat met jezelf merk je dat je bepaalde patronen hebt die je wel kan zien, maar waar je dus eerder geen verandering kon toepassen. In mijn geval was dat

  • het goedpraten van bepaalde zaken, bijvoorbeeld: ik had geen zin in een loopmeditatie. En ter vergoelijking zei ik hardop: maar het ligt niet aan jou hoor (de trainer);
  • en het kleiner maken van mezelf: ik betrapte mezelf erop dat ik bewust fouten maakte, zodat ik/mijn werk niet perfect was en er wat op aan te merken bleef.

‘Dus eigenlijk ben je perfect ;-)?’

‘Nee, dat hoeft dus niet, perfect: iedereen is goed zoals hij is.

Iets heel simpels: voelen wat er in het lichaam speelt, wat je wel/niet fijn vindt. We vergeten gewoon het lichaam te gebruiken, contact te maken in ons zelf,  in onszelf te zijn. Sommige zaken kun je niet met hoofd oplossen, maar op de een of andere manier hebben we dat wel zo geleerd.’

‘Eigenlijk schets je een beeld dat je accepteert dat je bent zoals je bent, dat je goed bent zoals je bent, en dat je herkent wat je voelt.’

Ja, maar mindfulness gaat ook over kijken naar je gedachten, zonder de inhoud te bespreken.

Om te voorkomen dat je gaat oordelen of wilt oplossen?

‘Niet om te voorkomen. Inhoud bespreken kan ertoe leiden dat je wilt gaan oplossen, maar daar gaat mindfulness niet over, het gaat over zien en accepteren van wat er is op het moment. Gewoon zijn met wat er is.’

En als je bent met wat er is, wat dan?

‘Dan kun je wel eens merken dat dat heel lastig is, dat de gebruikelijke manier is om situaties met een negatieve lading weg te stoppen en te negeren. Waardoor er geen ruimte is en situaties met een positieve lading juist te omarmen en vast te houden, waardoor er ook weer geen ruimte is voor iets anders.’

‘Mindfulness is dus niet per se een feestje?’

‘Het wordt uiteindelijk een feest, omdat je jezelf als het ware welkom heet in heel je zijn. Je leert jezelf anders kennen. Het gaat niet om ergens te komen, het is echt werken aan jezelf, werken aan zijn door niet op te willen lossen maar te accepteren. Dit is overigens totaal wat anders dan passiviteit’

‘Maar wat levert het dan op?’

‘Opmerkzaamheid, keuzevrijheid, bewustheid, energie, aanwezigheid en levensvreugde.’

‘Hoe voelt vrijheid voor jou?’

Inzicht in hoe je je leven leidt, of hoe je leven jou leidt.

Vrijheid is voor mij voelen en zijn, mildheid naar mezelf, verbinding en vriendelijkheid, onbelemmerd je belemmeringen accepteren en loslaten. Je opent jezelf als gevolg van mindfulness.’

‘Hoe merk je dat zelf?’

Het is een pad dat ik doorloop, waarin ik de expert bent, niemand anders kan dat voor me doen. Dat geldt voor iedereen. Het is steeds weer opnieuw naar mezelf kijken en me verbazen over nieuwe ontdekkingen, waarbij vreugde en verdriet naast elkaar aanwezig zijn.

‘Hoe is dat pad voor jou geweest?’

‘Het is een continuerend pad, dat een heel leven doorgaat. Het pad heeft mij inzicht in mijn denken gegeven, maar ook inzicht in mijn non-acceptatie, alles moest zoals ik het wilde,  als het anders ging accepteerde ik het niet. Soms zegt mijn hoofd dat ik iets accepteer, maar zegt mijn lichaam iets heel anders. Nu mag ik dat opmerken, zeggen: ik vind het oké en opmerken: mijn lichaam vindt dat helemaal niet oké. Nu voel ik bijvoorbeeld een steek in mijn lichaam en kan ik het opmerken en onderzoeken: waar komt die waarschuwing dan vandaan? Met andere woorden, wat is dat dan dat ik het niet oké vind en kan ik daarmee zijn? Dat is ook nog lastig.’

‘Wanneer is voor jou de keuze geweest om hiermee aan de slag te gaan?’

‘Het begon met Edel Maex, ergens in 2010. Ik had me al in mediteren verdiept. Een vriendin wees me op de online mindfulnesscursus van het Psychologiemagazine. Ik voelde dat ik niet bij mezelf kon zijn: ik kon me heel makkelijk verliezen in mijn werk. Ik hield van werken, maar ik wist ook dat er meer was dan me te identificeren met het werk dat ik deed. Ik kon alleen nog niet zo goed benoemen wat ik dan wel nodig had. Ik vond het vroeger ook heel normaal om langdurig te dromen over de toekomst of te blijven hangen in mooie herinneringen. Ik wist ergens dat ik daarmee niet in het nu was. Dat is dus ook het mooie. Je kent jezelf best goed, alleen negeren we vaak onze echte gevoelens.

Je werd eigenlijk bij jezelf weggehouden?

‘Ja, zo voelde het wel. Het is met een bepaalde mildheid en vriendelijkheid naar je zelf te kijken en niet oordelen. En op te merken wanneer je over jezelf oordeelt.  Dat heb ik zelf ook ervaren. Mijn interne criticus weerhield me van wat ik wilde, waardoor ik al helemaal niet toekwam aan het beantwoorden van de vraag: wat gun ik mezelf.’

‘Nou Guldane,  over binnenstebuiten gesproken. Je bent volgens mij helemaal tot de kern gekomen, dankjewel!’

‘Wat wens je de lezers van dit interview toe?’

Ik wens iedereen een liefdevol en vreugdevol leven toe!’